Alexander van Grevenstein (1948-2026): de directeur die Bonnefanten internationale ambities gaf

Voormalig Bonnefanten-directeur Alexander van Grevenstein is dinsdag op 78-jarige leeftijd overleden. Onder zijn leiding groeide het Bonnefantenmuseum in Maastricht uit van een bescheiden provinciaal museum tot een internationaal gewaardeerd kunstmuseum. Ook het iconische museumgebouw aan de Maas kwam tijdens zijn directeurschap tot stand. Heel belangrijk Van Grevenstein stond van 1986 tot 2012 aan het hoofd van het museum en geldt als de man die het voormalige provinciale museum veranderde in een museum met internationale uitstraling. Voor zijn opvolger als directeur van Bonnefanten, Stijn Huijts, staat de waarde van Van Grevenstein buiten kijf. "Als professional is hij natuurlijk heel belangrijk geweest voor het museum én voor Limburg", zegt Huijts. Alexander van Grevenstein (1948-2026)Kunsthistoricus en museumdirecteur. Hij werkte eerst als conservator moderne kunst bij Bonnefanten en later bij het Stedelijk Museum Amsterdam. In 1986 keerde hij terug naar Maastricht als directeur van Bonnefanten.Van 1986 tot 2012 leidde hij het Maastrichtse museum. Onder zijn leiding veranderde het museum van een regionaal museum in een internationaal georiënteerde kunstinstelling. Zijn grootste nalatenschap is de internationale collectie hedendaagse kunst en het iconische museumgebouw van Aldo Rossi aan de Maas. Internationaal Volgens Huijts kwam Van Grevenstein in 1986 op een belangrijk moment binnen. Het museum zocht destijds nog naar een duidelijke identiteit. "Het was archeologie en oude kunst en vormgeving. Het was veel te breed. Het dreigde een soort 'duizenddingendoekje' te worden." Huijts geeft aan dat zijn voorganger zag dat je daarmee niet verder kwam en zeker niet als je als provincie ambitieus wil zijn. "Hij heeft ervoor gekozen om internationaal te gaan en de lat heel hoog te leggen." "Eerst was het Bonnefanten eigenlijk een veredeld streekmuseum", zegt Ad Himmelreich, oud-conservator van de Provincie Limburg. "Van Grevenstein koos ervoor om het profiel scherper te maken en van Bonnefanten een écht kunstmuseum te maken, gericht op oude en hedendaagse beeldende kunst." 'Als mensen goed zijn uit Maastricht, dan zijn ze ook goed buiten Maastricht' Ook Ton Quik, die jarenlang als conservator werkte onder Van Grevenstein bij het Bonnefanten, benadrukt dat zijn kracht lag in het verbinden van Limburg met de internationale kunstwereld. Volgens hem vond de oud-directeur dat je kunst internationaal moest kunnen vergelijken en dat Limburgse kunstenaars niet alleen vanwege hun afkomst aandacht zouden moeten krijgen, maar vanwege hun kwaliteit. "Als mensen goed zijn uit Maastricht, dan zijn ze ook goed buiten Maastricht, zo dacht hij", aldus Quik. Gebouw als symbool van ambitie Een van de meest zichtbare symbolen van Van Grevensteins nalatenschap is het museumgebouw aan de Maas. Het door Aldo Rossi ontworpen gebouw opende in 1995 en groeide uit tot een herkenbaar onderdeel van de skyline van Maastricht. Volgens de huidige directeur Huijts was het gebouw bepalend voor de internationale uitstraling van Bonnefanten. "Het gebouw is een echte landmark. Rondom de opening kwam er echt internationale aandacht. Limburg had daarmee ook op internationaal niveau een uithangbord." Toch was het gebouw voor Van Grevenstein nooit een doel op zichzelf. Het moest vooral in dienst staan van de kunst, weet oud-conservator Quik. "Het gaat niet om het gebouw zelf, maar het moet geschikt zijn om de collectie en de tentoonstellingen het werk te laten doen". Het zuiden licht geven Volgens Ad Himmelreich ging de ambitie van Van Grevenstein verder dan alleen het museum zelf. Hij wilde ook het beeld van Maastricht en Limburg veranderen. "Vroeger sprak men in Noord-Nederland wel eens van het donkere zuiden", zegt Himmelreich. "Met oude industrieën en mijnbouw. Hij wilde dat op een bepaalde manier licht geven. Hij wilde laten zien dat ook deze regio een plek kon zijn waar belangrijke kunst en cultuur ontstonden." Niet de gemakkelijkste weg Van Grevenstein stond bekend als iemand met duidelijke overtuigingen. Hij koos niet altijd voor de gemakkelijkste weg en ging lastige discussies niet uit de weg. "Hij nam wat dat betreft geen blad voor de mond", zegt Quik. "Maar door dat te doen heeft hij de discussie in Limburg, in de kunstwereld én in de politieke wereld, op een veel hoger plan getrokken." Ook zijn visie dat kunst mocht schuren, bleef kenmerkend voor zijn manier van denken. Huijts ziet daar nog altijd waarde in, al kiest hij zelf voor een iets andere formulering. "Ik spreek liever van: kunst mag schuren, maar kunst mag ook verbinden. Maar het is absoluut belangrijk dat mensen soms uit hun comfortzone worden gehaald en dat proberen we bij het Bonnefanten nog steeds te doen." Eerbetoon Als eerbetoon toont Bonnefanten momenteel het werk Wavy Brushstrokes van Sol LeWitt. Een bewuste keuze: Van Grevenstein organiseerde tijdens zijn periode bij het Stedelijk Museum Amsterdam de eerste grote Europese overzichtstentoonstelling van deze Amerikaanse kunstenaar. Later ontstond ook een persoonlijke vriendschap tussen de twee. 💬 WhatsApp ons!Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via WhatsApp of stuur een mail naar redactie@l1.nl!