Lifestyle·July 16, 2026 at 02:37 AM

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam: 70 năm bảo tồn và lan tỏa các giá trị lịch sử-văn hóa quân sự của dân tộc

Trải qua 70 năm xây dựng và phát triển, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam không chỉ là nơi lưu giữ những hiện vật vô giá về lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc, mà còn trở thành một thiết chế đa năng, tổng hợp, đặc biệt tiêu biểu của Quân đội và Quốc gia. Trong kỷ nguyên chuyển đổi số và phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Bảo tàng tiếp tục khẳng định sứ mệnh bảo tồn, lan tỏa các giá trị lịch sử-văn hóa quân sự, góp phần bồi đắp lòng yêu nước, củng cố sức mạnh tinh thần, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh. "Cuốn sử sống" của dân tộc Ngay từ những năm đầu hòa bình lập lại ở miền Bắc, Đảng và Quân đội đã sớm nhận thức rằng, cùng với nhiệm vụ xây dựng lực lượng, củng cố quốc phòng, việc gìn giữ các hiện vật, tư liệu về lịch sử đấu tranh cách mạng cũng là một nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược. Trên cơ sở đó, ngày 17/7/1956, Tổng cục Chính trị quyết định thành lập Ban Xây dựng Bảo tàng Quân đội - tiền thân của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ngày nay. Sự kiện này đánh dấu bước khởi đầu của một hành trình bảo tồn và phát huy di sản văn hóa quân sự. Sau 3 năm xây dựng, ngày 12/12/1959, Bảo tàng vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội đến duyệt nội dung trưng bày và cho phép khai trương. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã huấn thị: "Bảo tàng Quân đội là một cuốn sử sống, có tác dụng rất to lớn đến việc giáo dục truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta cho người Việt Nam, nhất là thế hệ trẻ. Bảo tàng Quân đội còn giúp khách nước ngoài hiểu rõ về Việt Nam ta, về cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân ta. Vì vậy, Bảo tàng phải tạo điều kiện tốt nhất để cho khách đến tham quan". Những lời căn dặn của Người trở thành phương châm, "sợi chỉ đỏ" xuyên suốt trong quá trình hoạt động của Bảo tàng, là cơ sở định hướng cho mọi mặt công tác trong suốt 7 thập kỷ xây dựng và phát triển. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và khai trương bảo tàng, Ban Xây dựng Bảo tàng Quân đội chuyển thành Phòng Bảo tàng Quân đội trực thuộc Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị. Đến ngày 15/5/1964, Tổng cục Chính trị ra Quyết định nâng cấp Phòng Bảo tàng Quân đội thành Viện Bảo tàng Quân đội trực thuộc Tổng cục Chính trị, đánh dấu bước phát triển mới cả về tổ chức, chức năng và nhiệm vụ. Từ đây, Bảo tàng không chỉ thực hiện nhiệm vụ đón tiếp, hướng dẫn khách tham quan, bảo vệ, bảo quản hiện vật mà còn mở rộng hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, lưu giữ và phát huy các giá trị lịch sử quân sự. Trong những năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ, cán bộ Bảo tàng đã trực tiếp đến nhiều chiến trường như Khu 5, Nam Bộ, Đường 9-Nam Lào để thu thập hiện vật, tài liệu phục vụ công tác nghiên cứu, lưu giữ và trưng bày. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, nhiều khó khăn, gian khổ, hàng nghìn hiện vật quý vẫn được bảo quản an toàn, khoa học. Giai đoạn 1965-1975, Bảo tàng đã phục vụ gần 2 triệu lượt khách tham quan, trong đó có hàng trăm lượt khách quốc tế đến từ hơn 80 quốc gia. Sau khi đất nước thống nhất, Bảo tàng tiếp tục duy trì hoạt động tại miền Bắc, đồng thời xây dựng cơ sở ở phía Nam; đẩy mạnh sưu tầm hiện vật trong nước và tại Lào, Campuchia. Nhiều hiện vật liên quan đến chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc và quá trình thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia được bổ sung kịp thời vào hệ thống trưng bày và lưu trữ. Bước vào thời kỳ đổi mới, Bảo tàng tiếp tục được mở rộng chức năng với việc thành lập Phân viện Điện Biên Phủ trên cơ sở tiếp nhận Khu di tích Điện Biên Phủ năm 1987, sáp nhập Xưởng Mỹ thuật Quân đội năm 1988. Tháng 12/1994, Bộ Quốc phòng xếp hạng Bảo tàng thuộc hạng 1 trong hệ thống bảo tàng quốc gia Việt Nam. Tháng 12/2002, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 1155/QĐ-TTg đổi tên Viện Bảo tàng Quân đội thành Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Đây là bước ngoặt mang tính lịch sử trong quá trình phát triển của Bảo tàng. Chức năng, nhiệm vụ, phạm vi nội dung trưng bày của Bảo tàng được phát triển và mở rộng, phản ánh toàn bộ tiến trình lịch sử quân sự Việt Nam từ thời kỳ dựng nước đến thời đại Hồ Chí Minh. Từ đó, Bảo tàng đẩy mạnh sưu tầm hiện vật quân sự qua các thời kỳ, triển khai hiệu quả Cuộc vận động "Sưu tầm và giới thiệu những kỷ vật kháng chiến", bổ sung hàng vạn hiện vật quý cho kho cơ sở; đồng thời chủ động xây dựng hồ sơ đề nghị công nhận các Bảo vật quốc gia, góp phần nâng cao giá trị và vị thế của di sản văn hóa quân sự Việt Nam. Là một trong những bảo tàng quốc gia tiên phong trong ứng dụng khoa học-công nghệ, Bảo tàng đã sớm xây dựng phần mềm bảo tàng điện tử 3D, trong đó đã lắp đặt tại 4 điểm đảo Côn Đảo, Phú Quốc, Song Tử Tây, Trường Sa Lớn và triển khai phần mềm tham quan tại một số di tích quân sự tiêu biểu như Tà Thiết (Đồng Nai), Pác Bó (Cao Bằng) và phần mềm giới thiệu cuộc đời, sự nghiệp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Quảng Bình. Trong công tác đối ngoại quốc phòng, Bảo tàng là điểm đến của nhiều đoàn ngoại giao của Đảng, Nhà nước và Quân đội, tham gia các triển lãm, trưng bày quốc tế tại nhiều nước như Nga, Lào và Campuchia; nhiều năm làm nhiệm vụ chuyên gia giúp Quân đội nhân dân Lào làm công tác bảo tàng, bảo tồn. Qua đó góp phần giới thiệu di sản văn hóa quân sự Việt Nam và lan tỏa hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ tới bạn bè thế giới. Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã quyết định đầu tư xây dựng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam mới tại phường Xuân Phương, Hà Nội. Sau năm năm thi công, tháng 11/2024, công trình chính thức đi vào hoạt động đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam. Với quy mô hiện đại, kiến trúc đồng bộ và không gian trưng bày mở, đến nay Bảo tàng đã đón hơn 4 triệu lượt khách tham quan. Năm 2025, Bảo tàng tiếp tục triển khai Khu biểu tượng tình đoàn kết, hữu nghị và tri ân quốc tế cùng nhiều hạng mục trưng bày, không gian trải nghiệm mới, tạo nền tảng để trở thành một thiết chế văn hóa hiện đại, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu sáng tạo và thụ hưởng văn hóa của nhân dân. Với hơn 150.000 hiện vật, gồm nhiều loại hình và chất liệu, trong đó có nhiều bảo vật quốc gia, hiện vật có giá trị, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã trở thành một thiết chế văn hóa đa năng, tổng hợp, đặc biệt quan trọng, tiêu biểu của Quân đội và quốc gia; phản ánh toàn diện, sâu sắc, có hệ thống, đa dạng, phong phú, hài hòa và hấp dẫn về lịch sử quân sự của dân tộc qua các thời kỳ. Phát huy giá trị di sản trong kỷ nguyên mới Di sản văn hóa quân sự là kết tinh của truyền thống yêu nước, ý chí độc lập, tự cường và nghệ thuật quân sự Việt Nam được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Những giá trị ấy không chỉ thuộc về quá khứ mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng đối với sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt trong các chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, trong đó Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định yêu cầu phát huy giá trị di sản văn hóa, xây dựng văn hóa trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh và động lực phát triển đất nước. Trong dòng chảy đó, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam không chỉ thực hiện chức năng của một thiết chế lưu giữ di sản mà còn góp phần hiện thực hóa quan điểm phát triển văn hóa gắn với xây dựng con người, củng cố quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc. Những năm gần đây, Bảo tàng đã chủ động đổi mới tư duy hoạt động, chuyển trọng tâm sang phát huy giá trị di sản, lấy công chúng làm trung tâm. Mỗi không gian trưng bày không chỉ giới thiệu hiện vật mà còn kể những câu chuyện về lịch sử, giúp người xem cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của độc lập, hòa bình và những hy sinh của các thế hệ cha anh; từ đó bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Bảo tàng mới với không gian trưng bày hiện đại, ứng dụng nhiều thành tựu khoa học - công nghệ đã mở ra phương thức tiếp cận mới, đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Việc kết hợp hài hòa giữa hiện vật gốc với công nghệ trình chiếu, trải nghiệm số và tương tác trực quan không chỉ nâng cao hiệu quả giáo dục mà còn tạo sức hấp dẫn cho một thiết chế văn hóa trong thời đại số. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đổi mới hoạt động bảo tàng tiếp tục là yêu cầu cấp thiết. Theo Đại tá Lê Vũ Huy, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bảo tàng sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển bảo tàng số, các hình thức trưng bày tương tác với công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), trí tuệ nhân tạo (AI)... để "mỗi hiện vật không chỉ được trưng bày mà còn có thể kể chuyện, tương tác và đến với công chúng trong nước và quốc tế một cách sinh động, hiện đại". Cùng với đó là mở rộng hợp tác quốc tế, tham gia các hoạt động của Hội đồng Bảo tàng quốc tế, tổ chức các triển lãm, trưng bày chuyên đề ở trong và ngoài nước, qua đó quảng bá lịch sử, văn hóa quân sự Việt Nam và hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ tới bạn bè quốc tế. Song hành với nhiệm vụ bảo tồn và phát huy di sản, Bảo tàng tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm giáo dục truyền thống và đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Thông qua hệ thống hiện vật, tư liệu gốc được lưu giữ, Bảo tàng phát huy vai trò là những "nhân chứng lịch sử", góp phần phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc lịch sử dân tộc và lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam; đồng thời củng cố niềm tin, khơi dậy lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến của mỗi người dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tại Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (17/7/1956-17/7/2026), Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị khẳng định Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là thiết chế văn hóa đặc biệt quan trọng của Quân đội và quốc gia, là trung tâm lưu giữ, bảo tồn, nghiên cứu, trưng bày và lan tỏa các giá trị lịch sử - văn hóa quân sự của dân tộc. Đại tướng yêu cầu Bảo tàng tiếp tục đổi mới toàn diện công tác nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản và trưng bày; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển bảo tàng số, các hình thức trưng bày tương tác, thực tế ảo, trí tuệ nhân tạo, đưa mỗi hiện vật trở thành một câu chuyện sống động; đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ, phát huy giá trị di sản, giữ vững vị thế bảo tàng hàng đầu của Quân đội và từng bước vươn tầm khu vực, quốc tế.

This is a summary. Read the full article at the original source.

Read full article at thethaovanhoa

Back to news feed