Top·July 29, 2026 at 11:06 PM

Con gái cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong mong xác định nơi an nghỉ của mẹ sau 85 năm

Ở tuổi 87, sức khỏe yếu đi theo năm tháng, bà Lê Nguyễn Hồng Minh, con gái của cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai vẫn đau đáu một tâm nguyện cuối đời: Mong các cơ quan chức năng xác minh, dựng một tấm bia tưởng niệm nơi an nghỉ của người mẹ anh hùng đã ngã xuống vì độc lập dân tộc 85 năm về trước. Mưa đạn đêm Mậu Thân và người mang ký ức của hai anh hùng Bác sĩ Trần Văn Bản và hành trình hơn bốn thập kỷ đưa đồng đội ‘trở về với mẹ’ Con trai liệt sĩ Lê Thị Riêng: Gần 60 năm chờ ngày đón mẹ trở về Từ mộ tập thể liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng nhìn lại trận chiến cầu Chữ Y năm 1968

Trong căn nhà trên đường Bùi Thị Xuân (quận 1 cũ, TPHCM), bà Lê Nguyễn Hồng Minh (87 tuổi), con gái duy nhất của cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai, đón phóng viên báo Tiền Phong bằng chén trà ấm cùng nụ cười hiền hậu. Ở cái tuổi "xưa nay hiếm", vóc dáng bà nhỏ bé hơn theo năm tháng, nhưng ánh mắt của người phụ nữ gần chạm ngưỡng cửu tuần vẫn sáng ngời, ẩn chứa nỗi khắc khoải suốt 85 năm về mong ước xác định nơi an nghỉ của mẹ. Trải qua gần một thế kỷ cùng những thăng trầm của đất nước, ít ai biết rằng, người phụ nữ có lối sống giản dị ấy lại là con gái duy nhất của hai nhà cách mạng tiền bối lừng lẫy của Đảng: Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và nữ anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai. Sinh ra giữa những ngày tháng cách mạng sôi động và gian khổ nhất của dân tộc, số phận đã sớm tách cô bé Hồng Minh khỏi vòng tay đấng sinh thành. Rạng sáng 28/8/1941, tại pháp trường Ngã Ba Giồng (Hóc Môn), đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai hiên ngang bước trước họng súng kẻ thù khi con gái mới vừa tròn 2 tuổi. Chưa đầy một năm sau, ngày 6/9/1942, cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong trút hơi thở cuối cùng trong ngục tù Côn Đảo sau những trận đòn đày ải dã man của thực dân Pháp. Để bảo vệ "hạt giống đỏ" trước sự truy nã gắt gao của mật thám Pháp, bà được vợ chồng đồng chí Dương Bạch Mai nhận làm con nuôi. Tuổi thơ của cô bé Hồng Minh là chuỗi ngày liên tục di chuyển qua nhiều vùng đất, từ Sông Cầu, Đà Lạt, Phụng Hiệp rồi trở lại Sài Gòn. Sống trong bí mật, cô bé không hề biết mình là ai, cha mẹ là ai, chỉ mơ hồ nghe người lớn dặn: "Lớn lên phải đi theo Việt Minh để trả thù cho ba mẹ". Kỷ vật mang tên Hồng Minh Những năm đầu đời, bà Lê Nguyễn Hồng Minh được vợ chồng ông Dương Bạch Mai và bà Đặng Thị Du, những đồng chí thân thiết của liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai, cưu mang, nuôi dưỡng. Để tránh sự truy lùng của địch, ba má nuôi liên tục đưa bà đi nhiều nơi, từ Phú Yên, Đà Lạt, Hậu Giang rồi trở lại Sài Gòn. "Năm đó, gia đình cô Ba sa sút phải bán nhà. Trước khi chia tay, một người phụ nữ hay đến chơi dặn riêng tôi: 'Mẹ cháu là người miền Bắc, tên là Nguyễn Thị Minh Khai. Con ghi lại, sau này độc lập thì về Bắc tìm họ hàng, nhưng tuyệt đối không được cho ai biết, lính Tây bắt đó"- bà Lê Nguyễn Hồng Minh kể lại. Trở về phòng, cô bé Hồng Minh cẩn thận viết bốn chữ "Nguyễn Thị Minh Khai" lên một mảnh giấy, cuộn tròn rồi cất dưới đáy vali như báu vật. Ít lâu sau, khi làm thủ tục nhập học Trường Huỳnh Khương Ninh, bà mới biết cha mình là cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong. Lần đầu tiên, thân thế của bà được hé mở đầy đủ. Nhiều năm sau, khi ra miền Bắc học tập, bà mới hiểu ý nghĩa cái tên Lê Nguyễn Hồng Minh. Có lần tự ý bỏ chữ "Nguyễn" trong hồ sơ, bà được ba nuôi nhắc: "Tên cha mẹ đặt mà con dám sửa à?. Họ của mẹ sao lại bỏ?". Lời nhắc ấy khiến bà nhận ra món quà quý giá nhất cha mẹ để lại chính là cái tên mang họ của cả cha và mẹ mình. Hành trình tìm mẹ suốt gần một thế kỷ Đất nước hòa bình, thống nhất, rồi kinh qua những cuộc chiến tranh, nỗi đau riêng của người con gái cách mạng đành phải gác lại sau trách nhiệm chung với dân tộc. Dẫu vậy, câu hỏi: "Mẹ đang nằm ở đâu?", chưa bao giờ nguôi trong tâm trí bà. Theo các tư liệu lịch sử, sau phát súng chí mạng tại pháp trường Hóc Môn mùa hè năm 1941, thi hài của liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai cùng các đồng chí: Võ Văn Tần, Hà Huy Tập, Nguyễn Hữu Tiến bị giặc đem đi chôn giấu bí mật. Nơi an nghỉ thực sự của những người con ưu tú vẫn là một khoảng trống xót xa suốt hơn 8 thập kỷ. Tự tay chắp nối từng manh mối qua nhiều năm tháng, bà Hồng Minh nhớ lại ký ức năm 15 tuổi. Khi ra Bắc làm giỗ mẹ, trong làn khói hương trầm, bà nghe bà ngoại (cụ Đậu Thị Thư, thường gọi là bà Hàn Bình) lầm rầm khấn ba tiếng "Đất Thánh Chà". Cụ Thư lúc sinh thời đã lặn lội vào Nam dò hỏi và luôn tin rằng con gái mình được đưa về chôn cất tại khu nghĩa trang của người Ấn Độ cũ (gọi là Đất Thánh Chà, đối diện nghĩa trang Đất Thánh Tây, thuộc khu vực phường Tân Định, TPHCM ngày nay). Đến năm 1992, trong cuộc gặp với cố Giáo sư Trần Văn Giàu - nguyên Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, bà Minh được người giáo sư già, kể lại: Khi một công trình xây dựng được triển khai ở góc nghĩa trang Đất Thánh Chà, đơn vị thi công từng phát hiện nhiều hài cốt. Theo nhận định của Giáo sư Giàu, rất có thể đó là hài cốt của các chiến sĩ cách mạng đã bị thực dân Pháp bí mật chôn lấp sau cuộc xử bắn. Manh mối ấy tiếp tục được củng cố vào năm 2005 qua lời kể của bà Nguyễn Thị Năm (em gái nữ giao liên Hai Sóc - người trực tiếp chứng kiến cuộc xử bắn năm 1941). Bà Năm cho biết, ngay sau đêm xử bắn, bà tìm đến nghĩa trang người Ấn Độ và được người gác cổng cho biết, thi hài của bốn nhà lãnh đạo: Võ Văn Tần, Hà Huy Tập, Nguyễn Hữu Tiến và Nguyễn Thị Minh Khai đều được vùi lấp sát tường nghĩa trang Đất Thánh Chà. Ba nguồn thông tin độc lập, xuất hiện ở những thời điểm khác nhau, từ những nhân chứng hoàn toàn khác nhau nhưng đều cùng hướng về một địa điểm. Sự trùng khớp kỳ diệu ấy khiến người con gái duy nhất của liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai càng thêm tin tưởng vào nơi mẹ mình đang yên nghỉ. Lá đơn đẫm nước mắt Mới đây, bà Lê Nguyễn Hồng Minh đã gửi đơn đến các cơ quan Đảng, Nhà nước cùng Thành ủy, UBND TPHCM, tha thiết đề nghị xác nhận vị trí chôn cất của liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai cùng các chiến sĩ cách mạng tiền bối. Trong lá đơn, những dòng chữ nắn nót của người con gái đã ngoài tám mươi khiến bất kỳ ai đọc được cũng không khỏi nghẹn ngào xúc động. "Hôm nay, tôi viết đơn này với tâm nguyện lớn nhất của cuộc đời mình, kính đề xuất các cơ quan chức năng xem xét, xác nhận vị trí chôn cất và lập hương án tưởng niệm mẹ tôi - liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai... Tôi nay tuổi đã gần đất xa trời nhưng vẫn đau đáu đi tìm dấu tích nơi chôn cất mẹ và các bác, các chú đã hy sinh vì Tổ quốc". Thế nhưng, điều khiến nhiều người trân trọng và cảm phục hơn cả là sự thấu hiểu của một gia đình cách mạng lớn. Trong đơn, bà Lê Nguyễn Hồng Minh hoàn toàn không đề nghị khai quật hay giải tỏa khu dân cư để tìm hài cốt. Bà hiểu rằng sau hơn 85 năm, vùng đất ấy đã biến đổi sâu sắc, trở thành nơi an cư lạc nghiệp của bao thế hệ người dân TPHCM. Điều bà mong mỏi duy nhất lúc này chỉ là các cơ quan chuyên môn, hội khoa học lịch sử nghiên cứu, xác minh và chính thức công nhận khu vực nghĩa trang Đất Thánh Chà cũ là nơi chôn cất liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai và các đồng chí tiền bối. Nếu điều đó được thực hiện, bà đề nghị cho dựng một hương án nhỏ hoặc một tấm bia tưởng niệm khiêm tốn trên phần đất trống còn lại. Đó sẽ là nơi để gia đình, con cháu có một địa chỉ thành kính thắp nén hương tưởng nhớ theo truyền thống dân tộc, đồng thời trở thành một "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ mai sau. Liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai (1910-1941), tên khai sinh là Nguyễn Thị Vịnh, sinh tại Nghệ An. Bà tham gia cách mạng từ năm 17 tuổi, là một trong những đảng viên lớp đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam. Bị giặc bắt, tra tấn dã man qua nhiều nhà tù từ Hương Cảng đến Sài Gòn, người nữ Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn vẫn giữ trọn khí tiết bất khuất. Trước tòa án thực dân, lời tuyên bố của bà vẫn vang vọng muôn đời: "Nước của tôi, cứu nước là có tội, cướp nước là không có tội sao?". Năm 31 tuổi, bà ngã xuống, để lại tấm gương anh hùng vĩ đại cho lịch sử dân tộc.

This is a summary. Read the full article at the original source.

Read full article at tienphong_vn

Back to news feed