In een botsing tussen finesse en provocatie bleek Argentinië kansloos tegen Spanje: 1-0

Als spelende hondjes buitelen ze over het gras, de vleugelaanvallers van het Spaanse nationale elftal. Het jonge megatalent Lamine Yamal (19) met een stralende glimlach, de paar jaar oudere Nico Williams met zijn dreads speels dansend in de lucht. Zich heel even niet bewust van al die camera’s om zich heen. Van de meer dan tachtigduizend toeschouwers die vanaf de tribunes naar hen kijken. Het is een moment van pure, ongeremde vreugde, zoals die ook bij teamgenoten te zien is. Bij invaller Mikel Merino, die zich zonder aarzeling achterover in het gras laat zakken. Bij basisspeler Mikel Oyarzabal, na een uur naar de kant gehaald, die in een hesje het veld weer in sprint alsof hij nog geen meter heeft gelopen. Even daarvoor hebben ze Spanje wereldkampioen gemaakt, voor de tweede keer in de geschiedenis. Veel valt daar niet op af te dingen, op deze zonnige zomeravond in New Jersey. De ploeg van bondscoach Luis de la Fuente was dit toernooi een toonbeeld van stabiliteit en consistentie. Opbouwend dominant door het verfijnde positiespel, gecombineerd met dreigende loopacties. Verdedigend oppermachtig door het onvermoeibare afjagen van tegenstanders. Ook Argentinië had daar geen antwoord op. De regerend wereldkampioen eindigde de finale, na 120 minuten voetbal, zonder schot op doel: 1-0. Marcus Aurelius Voor de hoofdprijs hebben de spelers geen oog, als ze bijna drie uur eerder het veld van het stadion in New Jersey op stappen. Allemaal kijken ze bijna dwangmatig om de wereldbeker heen, ook al lopen ze er rakelings langs, op hun weg naar de middencirkel en de volksliederen. Alsof ze vrezen dat ze door de aanblik ervan alleen al het onheil over zichzelf zouden afroepen. De bokaal is er even daarvoor neergezet door Andrés Iniesta en Mario Kempes – oud-spelers van Spanje en Argentinië, die hun naties ooit met een doelpunt wereldkampioen maakten – allebei toevallig in finales tegen Nederland. Een van de vele elementen in de grootschalige show die wereldvoetbalbond FIFA van deze namiddag wil maken. Met de optredens in de rust als absoluut hoogtepunt. Hoe groot het contrast tussen de finalisten is, blijkt al in de eerste minuten. Spanje laat de bal snel rondgaan, speelt verzorgd voetbal met korte combinaties en veel positiewisselingen. Argentinië trekt zich daarentegen terug op de eigen helft en loert op mogelijkheden om de tegenstander met een snelle uitbraak te verrassen. Gecombineerd met pogingen om Spanje uit de concentratie te halen, via harde tackles, duwtjes, getrek en andere provocaties. Het is verleidelijk dat af te doen als teken van zwakte, maar in eerdere ronden toonde de ploeg van sterspeler Lionel Messi hoezeer het ook strategie kan zijn. Tegen Egypte en Engeland leek Argentinië uitgeteld, maar wist het de tegenstander dusdanig te ontregelen dat die verrast leek door een laat slotoffensief en alsnog bezweek. En ook de andere duels sinds de groepsfase verliepen moeizaam, maar allemaal werden ze gewonnen. Dan is er geen sprake van toeval meer. Na nog maar een paar minuten in de eerste helft komt controleur Alexis Mac Allister onbesuisd invliegen, met een gestrekt been op de voeten van de Spaanse middenvelder Dani Olmo. Een vrije trap, volgens de scheidsrechter, maar niet ernstig genoeg voor een kaart. Zoals even later ook linksachter Nico Tagliafico goed wegkomt, als hij Yamal naar de grond trekt, op een moment dat de buitenspeler weg dreigt te glippen langs de zijlijn. De Spaanse spelers protesteren op zulke momenten kort, maar hervinden hun concentratie snel. Geen moment verliezen ze hun taken uit het oog, en schieten ze elkaar te hulp in situaties dat een teamgenoot uit positie is. Yamal sprint dertig meter mee terug om een aanval van Argentinië te voorkomen, aanvaller Mikel Oyarzabal verlaat zijn positie in de spits geregeld om ruimte te maken voor anderen. Dit is hoe De la Fuente zijn spelers graag ziet: als bijen in de bijenkorf, in de metafoor van de Romeinse keizer en filosoof Marcus Aurelius. De Spaanse bondscoach refereerde in persconferenties regelmatig aan het boek dat hij dit toernooi zat te lezen. De gedachte erachter: een bijenkorf kan alleen maar solide worden als alle bijen eraan bijdragen. En andersom: als de constructie wankel is, is dat ook slecht voor alle afzonderlijke bijen. La ultima Als in die beeldspraak al ruimte is voor een bijenkoningin, dan is dat bij Spanje aanvoerder Rodri. Zelden vol in de schijnwerper, of beslissend met schitterende doelpunten, maar altijd bepalend voor het ritme van het spel. Zijn positie bepaalt hoe hoog de rest van zijn teamgenoten op het veld staat. Altijd is hij aanspeelbaar voor teamgenoten, als ze onder druk komen en geen andere uitweg meer zien. Het is Rodri die meteen ziet dat Olmo zich laat uitzakken, in de lege ruimte tussen het Argentijnse middenveld en verdediging, en hem met een precies passje vlot aanspeelt, met een vroege kans tot gevolg. Maar net zo gemakkelijk geeft hij ook een pass over dertig meter, op een van de buitenspelers. Met een simpele voetbeweging draait hij met de bal zijn lange lijf een kwartslag, om de opbouw naar de andere kant van het veld te verplaatsen. Op de tribunes zingen de Argentijnse supporters, wederom ruimschoots in de meerderheid, nog maar eens over „la ultima de Leo” – het laatste kunststukje van hun grote idool Lionel Messi. Maar hem krijgen ze deze namiddag weinig te zien, omdat de spelers van Spanje telkens precies zo lopen dat de Argentijnse aanvoerder niet aanspeelbaar is voor teamgenoten. En op de schaarse momenten dat hij de bal wel krijgt, snellen er meteen twee of drie Spaanse spelers toe. Door die aanpak oogt Argentinië in grote delen van de wedstrijd onmachtig. In de eerste helft heeft de ploeg niet een keer balbezit in het strafschopgebied van de tegenstander. Spanje domineert intussen, en met de minuut trekt de ploeg dat initiatief nadrukkelijker naar zich toe. Het enige dat nog ontbreekt is een doelpunt, ondanks de vele kansen. En op het moment dat die goal wel lijkt te vallen, wordt hij afgekeurd: Mikel Merino stond met zijn voet heel licht op een teen van een tegenstander. Argentinië ziet nog maar één uitweg: de tegenstander nog meer ontregelen. Door bij een hoekschop van Spanje tot twee keer toe een extra bal het veld in te rollen, door Rodri hard op te vangen met een schouder, zonder dat de bal in de buurt is. Lang accepteert de scheidsrechter zulke acties, maar dan is de maat vol. Invaller Leandro Paredes krijgt geel, en middenvelder Enzo Fernández in korte tijd zelfs twee keer. Argentinië moet met tien man verder. Eén tegendoelpunt De tijd begint al te dringen als Yamal op de rechterflank de bal ontvangt, de tweede helft van de verlenging is aangebroken. Hij kapt terug en geeft af op Porro, die de bal richting de tweede paal slingert. Daar rent Nico Williams, een half uur eerder in de ploeg gekomen. In volle sprint slaagt hij erin de bal nog naar achteren te koppen, richting een andere invaller, Ferran Torres. Die haalt hard uit: 1-0. De hachelijkste momenten breken dan aan. Op voorsprong komen tegen dit Argentinië is één, die voorsprong ook behouden is een ander verhaal. En net als in voorgaande duels neemt de ploeg, onder leiding van Messi, in het laatste kwartier het initiatief over. Een voorzet van de aanvoerder zeilt net over de lat. Even later vangt Merino een schot van Messi op met zijn gezicht. Groggy blijft hij even liggen. Maar een late wederopstanding zit er deze zondag niet in, wordt gaandeweg duidelijk. Daarvoor is Spanje verdedigend simpelweg te sterk. Als de wedstrijd erop zit, heeft Argentinië nog altijd geen schot op doel. Over het hele toernooi heeft Spanje er slechts tien weggegeven, met maar één tegendoelpunt tot gevolg, in acht wedstrijden: in de kwartfinale tegen België. Terwijl vrijwilligers op het midden van het veld een podium klaarzetten en een enorme gouden wereldbeker opblazen, zoeken de spelers van Argentinië hun fanatiekste fans op, achter het eigen doel. Daar, in de schaduw van de feestvierende Spanjaarden, eindigt de loopbaan van Lionel Messi bij zijn nationale ploeg. Als de toeschouwers hem toezingen rollen de tranen over zijn wangen.