ROB: overzicht moet einde maken aan strijd over geld

Opnieuw pleit de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) om in kaart te brengen welke taken gemeenten en provincies in medebewind uitvoeren. In een nieuw advies stelt de raad nu vast uit welke onderdelen zo’n lijst moet bestaan. Dat dat overzicht er moet komen, staat voor de ROB buiten kijf: ‘Want de nood is hoog, de interbestuurlijke verhoudingen staan onder druk’, schrijft de raad in het advies. Zonder duidelijkheid blijft de disbalans tussen taken, bevoegdheden en budgetten bestaan. ROB: overzicht moet einde maken aan strijd over geld Dat het overzicht er moet komen, staat voor de raad buiten kijf. ‘Want de nood is hoog, de interbestuurlijke verhoudingen staan onder druk.’ Al langer steggelen het rijk en de gemeenten over de vraag of ze voor medebewindstaken wel voldoende geld krijgen. Die discussie wordt bemoeilijkt door het feit dat niet precies duidelijk is wélke taken allemaal worden uitgevoerd, en wat de kosten zijn van de uitvoering, constateerde de ROB al eerder. Ambities van het rijk De op te stellen lijst met medebewindstaken moet volgens het adviesorgaan onder meer in kaart brengen welke taken gemeenten en provincies uitvoeren, ‘inclusief de ambities die het rijk daarbij heeft’. Ook moeten de bevoegdheden van gemeenten en provincies worden vermeld, welke budgetten erbij horen, wat de werkelijke kosten zijn en in hoeverre het budget en de daadwerkelijke kosten in de pas lopen. Pas als zo’n overzicht er is, kan ‘het goede gesprek’ gevoerd worden over de balans tussen ‘taken en knaken’, zoals gemeenten het ook weleens noemen. De ROB benadrukt, na opmerkingen vanuit het Rijk, dat het opstellen van een lijst op zichzelf geen inbreuk is van de autonome bevoegdheden van gemeenten en provincies. Vrijheid in uitvoering Bij medebewindstaken gaat het om taken die gemeenten en provincies uitvoeren in opdracht van de rijksoverheid. Daarbij is er sprake van een mate van uitvoeringsvrijheid, al kan die vrijheid in de praktijk beperkt zijn. Zo schrijft de Kieswet vrij nauwkeurig voor hoe gemeenten de verkiezingen moeten organiseren, schrijft de ROB. Bij de uitvoering van het jeugdzorgbeleid is er meer vrijheid in de uitvoering. Bij weer andere taken hebben gemeenten juist meer vrijheid om ook het beleid vorm te geven. Verkiezingen Maar omdat het onduidelijk is welke taken de decentrale overheden precies uitvoeren, is een gesprek over de vraag of ze er vanuit het rijk voldoende geld voor krijgen, niet mogelijk, constateerde de ROB eerder al. Zo wijst de raad in het nieuwe advies op de discussie over de financiering van de verkiezingen. Gemeenten krijgen daar via het gemeentefonds jaarlijks 40 miljoen euro voor, stelt de VNG. Volgens de VNG kosten de verkiezingen echter 110 miljoen per jaar, en krijgen gemeenten dus 70 miljoen te weinig. De ROB stelt echter dat de claim van de VNG niet te bewijzen is, omdat niet duidelijk te maken is of er via het gemeentefonds inderdaad 40 miljoen euro naar gemeenten wordt overgemaakt.